Mùa COVID và bài học tiền dự phòng

Nhiều người hỏi tôi giai đoạn nào khó nhất trong 26 năm làm nghề. Tôi trả lời không cần nghĩ: những năm dịch COVID-19.

Khi mọi tính toán đều hụt

Lúc dịch tới, HTX Đại Việt đang vay khoảng 50 tỷ đồng ở 5 ngân hàng, phần lớn là vốn cho xã viên mua xe. Tôi thấy trước dịch sẽ nguy hiểm nên đã chuẩn bị một khoản từ trước. Nhưng khi dịch tới thật thì khó hơn mọi tính toán.

Xe không chạy thì xã viên không có tiền góp. Xã viên không góp thì HTX không trả được ngân hàng. Một số xe phải nằm bãi. Có xe phải bán để trả nợ khi thành viên hết khả năng xoay sở.

Văn phòng chỉ còn hai người

Cái khó nhất lại là người. Toàn bộ nhân viên phải nghỉ ở nhà, cả phòng kế toán nhiễm bệnh phải đi cách ly. Văn phòng chỉ còn tôi và Vũ, nhân viên phòng điều vận.

Hai anh em làm hai việc cùng lúc:

• Làm thủ tục xin giấy Luồng xanh để xe thành viên vẫn được chở hàng. Giấy này HTX cấp miễn phí cho thành viên. Tôi biết có nơi thu rất nhiều tiền, rồi vướng lao lý.
• Viết tờ trình gửi ngân hàng xin hoãn nợ, giãn nợ. Mỗi tờ trình phải đi qua nhiều cấp lãnh đạo ngân hàng mới được duyệt. Có ngân hàng tôi phải xin giãn nợ tới 2 lần.

Mỗi ngân hàng một kiểu

Kết quả mỗi nơi một khác. Hai ngân hàng cho giãn lâu nhất và hết hạn không bắt trả dồn nợ gốc. Mấy nơi còn lại chỉ giãn 3 tháng, qua thời hạn thì phải trả gấp đôi để bù lại 3 tháng không trả.

Qua giai đoạn phong tỏa rồi mà vẫn phải trả gấp đôi, quả thật là áp lực.

Cậu ruột tôi, anh Hương Ảnh, người dẫn dắt tôi vào nghề, lúc đó cũng chỉ động viên được, vì đơn vị của cậu còn khó hơn. Tôi vượt qua được là nhờ kinh nghiệm làm nghề lâu năm và ý chí không bỏ cuộc. HTX không phá sản vì nợ xấu.

Nếu được làm lại

Tôi sẽ chuẩn bị tốt hơn, cụ thể là luôn có tiền dự phòng. Không phải chuẩn bị khi đã thấy bão, mà để dành từ lúc trời còn yên.

Khủng hoảng không báo trước. Năm 2008 lãi vay lên 21% một năm, năm 2021 là dịch. Lần sau là gì thì không ai biết, nên tiền dự phòng phải có trước.